Globalny Przegląd Wodoru 2025 (IEA): Korekta Oczekiwań, Dominacja Chin i Krytyczna Luka Popytowa w Sektorze Niskoemisyjnym

Abstrakt

Piąta edycja raportu Global Hydrogen Review 2025 autorstwa Międzynarodowej Agencji Energetycznej (IEA) potwierdza dalszy wzrost sektora, pomimo utrzymujących się barier i rekalibracji ambitnych planów¹¹¹¹. Globalny popyt na wodór osiągnął blisko 100 milionów ton (Mt) w 2024 roku². Produkcja niskoemisyjna, choć wciąż marginalna, wykazuje stały wzrost (planowane osiągnięcie 1 Mt w 2025 r.)³³. Kluczowym odkryciem jest pierwszy historyczny spadek potencjału produkcyjnego wodoru niskoemisyjnego do 2030 roku, z ogłoszonych projektów, do 37 Mtpa⁴⁴. Sektor stoi w obliczu narastającej luki między potencjałem podaży a wiarygodnym popytem, co wymaga przyspieszenia wdrożenia regulacji stymulujących wykorzystanie wodoru w kluczowych sektorach, takich jak transport morski i przemysł⁵⁵⁵.

1. Stan Rynku i Koncentracja na Wdrożeniu Projektów (FID)

1.1. Wzrost Popytu i Niewielki Udział Niskoemisyjny

W 2024 roku globalny popyt na wodór wzrósł o 2% w stosunku do 2023 roku, osiągając prawie 100 Mt⁶. Popyt ten jest niemal w całości zaspokajany przez paliwa kopalne, zużywające 290 miliardów metrów sześciennych (bcm) gazu ziemnego i 90 milionów ton ekwiwalentu węgla (Mtce)⁷. Wodór niskoemisyjny stanowi obecnie mniej niż 1% globalnej produkcji, choć jego wytwarzanie wzrosło o 10% w 2024 roku⁸.

1.2. Korekta Oczekiwań vs. Realny Postęp

Po raz pierwszy od 2021 roku IEA odnotowała spadek potencjalnej produkcji wodoru niskoemisyjnego do 2030 roku, opartej na wszystkich ogłoszonych projektach, z 49 Mtpa do 37 Mtpa⁹⁹. Ten spadek wynika z opóźnień i anulacji, w tym wczesnych projektów, głównie w sektorze elektrolizy (ponad 80% całkowitego spadku)¹⁰¹⁰¹⁰.

Mimo to, sektor dojrzewa:

Liczba projektów, które osiągnęły Ostateczną Decyzję Inwestycyjną (FID), wzrosła o blisko 20% od 2024 roku¹¹.
Produkcja wodoru z projektów operacyjnych lub z FID ma osiągnąć 4,2 Mtpa do 2030 roku¹². Stanowi to pięciokrotny wzrost w porównaniu z produkcją z 2024 roku i jest porównywalny z szybką ekspansją technologii fotowoltaicznej (PV) w ostatnich latach¹³.
Dodatkowe 6 Mt projektów ma silny potencjał operacyjny do 2030 roku, pod warunkiem wdrożenia skutecznych polityk kreujących popyt¹⁴.

2. Dynamiczne Wyzwania Kosztowe i Dominacja Technologiczna Chin

2.1. Rozszerzenie Luki Kosztowej

Luka kosztowa między niskoemisyjnym wodorem a tym z nieograniczanych paliw kopalnych tymczasowo się powiększyła¹⁵. Jest to efekt połączenia:

Gwałtownego spadku cen gazu ziemnego (w porównaniu do 2022-2023)¹⁶.
Wzrostu kosztów elektrolizerów, spowodowanego inflacją i wolniejszym niż oczekiwano wdrażaniem technologii¹⁷.

Oczekuje się, że luka ta zacznie się zawężać do 2030 roku, szczególnie w Chinach, gdzie wodór odnawialny może stać się konkurencyjny kosztowo dzięki niskim cenom technologii i kapitału¹⁸. W Europie, wzrost cen CO₂ oraz regiony o wysokim potencjale OZE również przyczynią się do zmniejszenia tej różnicy¹⁹.

2.2. Liderstwo Chin w Elektrolizerach

Chiny stały się bezdyskusyjnym liderem w sektorze elektrolizerów²⁰:

Odpowiadają za 65% globalnej zainstalowanej mocy i mocy, która osiągnęła FID²¹.
Posiadają blisko 60% globalnych zdolności produkcyjnych (20 GW/rok)²².
Globalna zainstalowana moc elektrolizy wodnej osiągnęła 2 GW w 2024 roku²³.

IEA zwraca jednak uwagę na wyzwania dla globalnych producentów poza Chinami, doświadczających spadku przychodów i strat finansowych²⁴. Co istotne, po uwzględnieniu pełnych kosztów projektu (transport, cła, dostosowanie do lokalnych standardów, inżynieria i budowa – EPC), koszt instalacji chińskiego elektrolizera poza Chinami (USD 1,500 do 2,400 za kW) jest zbliżony do kosztów konkurentów spoza Chin (USD 2,000 do 2,600 za kW)²⁵.

3. Bariery Popytowe i Potencjał Transportu Morskiego

3.1. Spowolnienie Umów Odbioru (Offtake)

Momentum zawierania nowych umów odbioru spowolniło w 2024 roku (1,7 Mtpa, w porównaniu do 2,4 Mtpa w 2023 r.)²⁶. Najwięcej wiążących umów koncentruje się w istniejących zastosowaniach: rafineriach, przemyśle chemicznym oraz transporcie morskim²⁷.

Polityki kreowania popytu, takie jak unijna Dyrektywa o Odnawialnych Źródłach Energii (RED) oraz mandaty dla sektora lotniczego, są wdrażane, ale powoli. Pełny wpływ tych działań będzie widoczny dopiero po transpozycji przepisów UE do ustawodawstw krajowych²⁸.

3.2. Rola Portów w Dekarbonizacji Transportu Morskiego

Przyjęcie paliw opartych na wodorze (np. amoniak, metanol) jest kluczowe dla osiągnięcia celów dekarbonizacji Międzynarodowej Organizacji Morskiej (IMO)²⁹.

Ponad 60 statków napędzanych metanolem jest już na wodzie, a blisko 300 kolejnych jest w zamówieniu³⁰.
17 portów obsługuje ponad 60% światowych potrzeb w zakresie bunkrowania³¹.
Blisko 80 portów posiada już odpowiednią wiedzę i infrastrukturę do obsługi produktów chemicznych, co czyni je gotowymi do przejęcia paliw wodorowych. Przykłady to Rotterdam, Singapur i Ain Sokhna (Egipt)³².
Ponad 30 z tych portów ma dostęp do co najmniej 100 ktpa niskoemisyjnego wodoru w promieniu 400 km z ogłoszonych projektów, co stwarza wczesne szanse wdrożeniowe³³.

4. Rynki Wschodzące: Potencjał Azji Południowo-Wschodniej

Raport zawiera specjalny rozdział poświęcony Azji Południowo-Wschodniej, która staje się znaczącym rynkiem³⁴.

Popyt na wodór w regionie osiągnął 4 Mtpa w 2024 roku (głównie Indonezja – 35%, Malezja, Wietnam i Singapur)³⁵.
Największe zastosowanie to produkcja amoniaku (blisko połowa popytu)³⁶.
Potencjał produkcji niskoemisyjnej do 2030 roku wynosi 480 ktpa, skoncentrowany w Indonezji i Malezji³⁷.
Większość projektów eksportowych jest ukierunkowana na amoniak³⁸.
Kluczowe możliwości to przestawienie produkcji amoniaku i metanolu na niskoemisyjny wodór, a także bunkrowanie morskie w Singapurze³⁹.

5. Kluczowe Rekomendacje Polityczne IEA

IEA aktualizuje swoje zalecenia, aby wesprzeć rządy w maksymalizacji rozwoju sektora niskoemisyjnego wodoru⁴⁰:

Utrzymanie Schematów Wsparcia Produkcji: Skoncentrowanie wsparcia na projektach gotowych do realizacji („shovel-ready”), ukierunkowanych na istniejące zastosowania (rafinerie, chemia), co pozwoli na szybką redukcję luki kosztowej⁴¹.
Przyspieszenie Kreowania Popytu: Wdrożenie regulacji i schematów wsparcia (np. Carbon Contracts for Difference), ukierunkowanych na kluczowe sektory i agregację popytu w hubach przemysłowych⁴².
Przyspieszenie Wdrożenia Infrastruktury: Ograniczenie barier regulacyjnych, usprawnienie procesów wydawania pozwoleń oraz skupienie się na rozwoju klastrów portowych i przemysłowych, gdzie produkcja i konsumpcja są zlokalizowane blisko siebie⁴³.
Wzmocnienie Wspierania Innowacji: Zwiększenie publicznego wsparcia finansowego (np. agencje kredytów eksportowych) w celu zmniejszenia ryzyka technologicznego i poprawy zdolności kredytowej dla projektów first-of-a-kind (pionierskich)⁴⁴.
Wsparcie Gospodarek Wschodzących: Współpraca z gospodarkami wschodzącymi i rozwijającymi się (EMDEs) w celu wspierania krajowych zastosowań (np. produkcja nawozów) oraz otwierania rynków eksportowych dla produktów opartych na wodorze⁴⁵.

5.1 Kontekst Europejski i Wpływ na Polskę

Globalne trendy IEA są bezpośrednio związane z transformacją energetyczną w Europie, której Polska jest członkiem IEA i kluczowym graczem w regionie.

Unia Europejska jest liderem w regulacjach stymulujących popyt, zwłaszcza poprzez mechanizmy takie jak Europejski Bank Wodoru (European Hydrogen Bank) i zasady Additionality (dodatkowości) dla wodoru odnawialnego.
Polska, realizując Polską Strategię Wodorową, musi koordynować swoje działania z celami UE, dążąc do jak najszybszego wypełnienia luki popytowej. Sukces osiągnięty w Europie będzie w dużej mierze zależał od sprawnego wdrożenia regulacji na poziomie krajowym.
Rozwój infrastruktury (np. planowane magazyny podziemne i korytarze wodorowe wzdłuż szlaków przemysłowych i transportowych) w Polsce jest strategicznie ważny, ponieważ kraj może stać się kluczowym elementem łańcucha dostaw wodoru w Europie Środkowo-Wschodniej.